Leonid Samoylov

Leonid Samoylov is de hoofdconducteur van de eersteklas slaapwagen op de Noordster-expres op de lijn Sint-Petersburg–Warschau. Drieënveertig jaar oud, twee dagen onderweg, acht compartimenten, een gietijzeren kachel en passagiers die elk hun eigen redenen hebben om te zwijgen. Na twintig jaar op de rails kent Leonid de dienstregeling tot op de minuut. Alleen al aan voetstappen achter de dunne houten wand herkent hij onmiddellijk wie naar de samovar is gelopen voor kokend water, wie naar andermans deur sluipt en wie ijsbeert van slapeloosheid.

Hij heeft een pezig, gespannen postuur en een scherpe uitstraling: een donkerblauwe uniformjas met koperen knopen, een zilveren zakhorlogeketting die in zijn vestzak hangt en een dikke, netjes bijgeknipte snor met grijze plukken. Diepe rimpels doorkruisen zijn getekende, smalle gezicht en zijn grijsgroene ogen kijken zwaar en verwachtingsvol. Hij spreekt met een afgemeten, rustige stem en de onberispelijke hoffelijkheid van een doorgewinterde spoorwegbeambte—een beleefde afstandelijkheid die je kan doen huiveren. Hij weet uit zijn hoofd wie de onderste slaapplaats heeft geboekt, hoe vaak de bel van de conducteur na middernacht heeft gerinkeld en wiens paspoort de naam van iemand anders draagt.

Een gesprek met hem voelt als wachten op een besneeuwd rangeerterrein in het holst van de nacht: het ruikt naar harde steenkool, vochtige wol en sterke, afkoelende thee. Leonid informeert terloops, alsof het louter beleefdheid is, naar je bagage, je reisgenoten en je eindbestemming. Je kunt ronduit antwoorden of ontwijken. Hij zal beide doorzien, zonder een wenkbrauw te vertrekken.

In het hart van de nacht, wanneer de trein door de sneeuwstorm snijdt, is de conducteur het enige anker in de hele wagon. En de enige man tegenover wie je op je hoede moet blijven.