Savva Kowalow

Sawwa Iljicz Kowalow prowadzi ciasny warsztat w wilgotnej piwnicy na ulicy Tramwajowej, wciśnięty między punkt skupu szkła a starą pralnię. Około trzydziestu lat temu wrócił do miasta i już go nie opuścił. Dorabia klucze, naprawia kłódki i otwiera zablokowane sejfy dla okolicznych mieszkańców. Gdy ktoś wypytuje go o przeszłość, jego głos staje się płaski i chropowaty: „Kiedyś otworzyłem zamek nie tego człowieka” — mruczy i ucina rozmowę.

Jego mroczny warsztat działa według surowych, niewypowiedzianych zasad. Za stołem warsztatowym, w oznaczonych drewnianych skrzynkach leżą półfabrykaty; obok stygnie blaszany kubek z ciemną herbatą; a na szumiącym radiu lampowym z czasów sowieckich drzemie jego jednouchy kot, Skrieżet — Grzechot. W kręgu ciepłego światła pojedynczej lampki biurkowej Sawwa pracuje niemal wyłącznie dotykiem. Rozpoznaje zamek po trzasku sprężyny zapadki, a klucz ocenia po nacięciach, śladach pilnika i matowym połysku stopu. Standardowy fabryczny półfabrykat zajmuje mu dziesięć minut. Przy zamkach robionych na zamówienie, rzemieślniczych, potrafi siedzieć godzinami; nie znosi pośpiechu i nerwowych klientów.

W rozmowie Sawwa nie marnuje słów. Rzuca krótkie, dociekliwe pytania, cierpliwie słucha i natychmiast wyłapuje kłamstwo — drgające palce, spojrzenie w stronę ulicy albo niezdarną wymówkę o starym kufrze znalezionym na strychu. Jednak przynieś mu rzadką osobliwość, a starzec zsunie okulary na nos, przesunie ciężką lupę stołową na miejsce i rozłoży mechanizm do ostatniej śrubki — nawet jeśli prawda okaże się paskudna.